Livre
Néerlandais

Ik kom terug : roman

Adriaan Van Dis (auteur)

Commentaires

Libris

LITERATUURPRIJS. Wie wordt de opvolger van Ilja Leonard Pfeijffer als winnaar van de Libris Literatuurprijs op 11 mei? Als we het juryrapport mogen geloven, hebben vrouwelijke auteurs dit jaar een voetje voor.

Adriaan van Dis, Ik kom terug (Atlas/Contact)

Eerlijk moederboek

Het is vergeefs zoeken op de Libris-shortlist naar Jeroen Brouwers en Het hout, zowat het meest bejubelde boek van het voorbije jaar. Een pijnlijke en ongeloofwaardige omissie van de jury. Daarmee is Adriaan van Dis (68) de pater familias van deze shortlist met Ik kom terug. Zal hij zijn medegenomineerden allemaal in zijn immer gladgestreken zak steken?

Zijn roman over de geaccidenteerde relatie met zijn moeder werd uitbundig onthaald in de Nederlandse pers. De laatste vijftien jaar van haar leven kreeg Van Dis 'een geweldige hekel' aan zijn verwekster. Ook omdat ze zich verloor in esoterie en haar geheimen behendig op de knip hield. Toch pelde hij haar stugheid af. Pas wanneer ze over haar traumatiserende detentiejaren in een Jappenkamp praat, breekt de dijk.

Op basis van bijna journalistieke gesprekken maakt Van Dis een volwaardige roman van Ik kom terug. "Het is precies de precieuze beschr…Lire la suite

"Ik heb meer aan een verhaal dan aan grommende haat"

Eindelijk kreeg Adriaan van Dis (67) zijn moeder aan de praat en daar maakte hij een roman van. Of is het een biografie? 'De diepste reden waarom ik dit boek wilde schrijven was dat ik de laatste tien jaar een geweldige hekel aan mijn moeder begon te krijgen.' Een divangesprek.

De schrijver loopt de werkkamer in van zijn houten huis in de Achterhoek en gaat op de divan liggen, benen gestrekt, rug iets omhoog. Hij zet zijn bril op (groen), pakt een groot schrijfblok (geel, van het merk Yellow Pad) en een vulpen (wegwerpexemplaar, blauwe inkt) en begint hardop lezend te schrijven, in grote, scheve letters. 'Ik lig nu te kijk en laat het maar vloeien.'

Zo gaat het dus.

"Zo schrijf ik mijn boeken. Eerst met de hand, daarna tik ik het snel uit; dezelfde avond of de volgende ochtend, want ik heb een heel slecht handschrift, het blijft maar een paar uur leesbaar." Hij staat op en pakt een stapel kleine notitieblokjes van het merk Muji. "Ik heb dus twee soorten aantekeningen. Dit zijn de moederboekjes, daarin staan mijn losse aantekeningen. Even kijken. Moeder heeft een vals gebit en kan door het kamp slecht... Nou, dat is nog wel leesbaar. En dan heb ik hier een groot schrijfblok met een uitgeschreven deel van het boek. Het was geloof tegen het... ro…Lire la suite

Doorbreek het GLAZEN PLAFOND!

Op 30 april wordt de Gouden Boekenuil toegekend, op 11 mei de Libris Literatuurprijs. Nog nooit ging de Gouden Boekenuil naar een vrouw; de Librisprijs slechts twee keer. Er is vandaag eenWelle van jonge schrijfsters. Lukt het deze keer wel? Maria Vlaar

De jury van de Librisprijs 2015 heeft haar rapport aangegrepen om een State of the Union over het boekenvak te maken. De val van boekhandelketen Polare, de 'ontlezing' en de digitalisering worden aan de debetkant gezet; aan de creditkant zorgen meer mediabelangstelling, stabilisering van de boekhandel en een hernieuwde belangstelling voor het papieren boek voor het broodnodige evenwicht, aldus de jury. Misschien omdat een juryrapport toch eigenlijk over de stand van zaken in de literatuur moet gaan eindigt het met het inzicht dat de literaire oogst van 2014 wemelt van de 'jonge vrouwen die alle ramen en deuren opengooien en de wereld onverschrokken tegemoet treden'. De 'literaire toekomst van Nederland'(sic, hoewel ook Vlaamse auteurs naar de prijs meedingen, red.) zal 'vrouwelijk' zijn, meent de jury.

Een opmerkelijke conclusie die opzettelijk afstand neemt van de traditie van de Librisprijs. Want de prijs die dit jaar voor de 22ste keer wordt uitgereikt ging slechts twee ke…Lire la suite

Woede is ook liefde

Adriaan van Dis stelt inIk kom terug het in beton gegoten beeld van zijn verschrikkelijke ouders bij. Een eerlijk en ontroerend testament. Maria Vlaar

Zestien jaar is Adriaan van Dis als hij en zijn moeder als briesende paarden tegenover elkaar staan, elk trekkend aan een hengsel van de 'Indische' kist, waarin moeder haar geheime herinneringen verstopte aan Nederlands-Indië. Moeder en zoon sparen elkaar niet; ze gaan elkaar bijna met een bijl te lijf.

Maar nu is moeder oud: bijna 100, en der dagen zat. Ze woont in een zelfstandige unit in een bejaardentehuis, en hoewel de zoon jarenlang nauwelijks zijn neus liet zien, wordt hij toch opgetrommeld. Hij grijpt de periode van zorg die hij zijn moeder moet verlenen aan om eindelijk te weten te komen wat er in haar leven gebeurd is. Natuurlijk begint het gekibbel al zodra moeder bij haar zoon in de auto zit voor een nostalgisch ritje naar haar geboortehuis. Ze wil de veiligheidsriem niet om: 'Wat Lire la suite

Het gevecht om een kist tussen moeder en zoon in de openingsscène is tekenend voor wat volgt. Deze kist is de metafoor voor wat de zoon wil weten en de moeder niet kwijt wil. De eerste en laatste zin van het boek tekent hun beider leven: ’We stonden tegenover elkaar, mijn moeder en ik’, culminerend in de kernzin: ’Jij een verhaal, ik een pil’ (76). Met het notitieblok in de hand reist Van Dis in de maanden voor haar overlijden met zijn moeder door Nederland naar bekende plekken en onbekende familieleden. Zo ontfutselt hij haar de verhalen over haar familie, haar echtgenoten, haar ervaringen in de beide wereldoorlogen, herinneringen die zij altijd voor hem verborgen heeft gehouden. Als reactie op haar ervaringen vlucht zij in de esoterie. Afstoten en aantrekken, maar ook afstand nemen en afstandelijkheid bepalen hun relatie. Verantwoordelijkheidsgevoel en respect winnen het uiteindelijk. Een sterke, afwerende, zwijgzame moeder tegenover een gevoelig en hunkerend kind dat zich altijd ee…Lire la suite

À propos de Adriaan Van Dis

CC BY-SA 3.0 nl - Image by VPRO

Adriaan van Dis, né en 1946 à Bergen (Pays-Bas), est un écrivain.

Biographie

Né en 1946 à Bergen, au nord d’Amsterdam, Adriaan van Dis a grandi dans une famille rapatriée d’Indonésie. Son père, sous-officier de l’armée coloniale, invalide de guerre vivant dans ses souvenirs, a durablement marqué sa sensibilité.

Après des études de néerlandais à Amsterdam et (ce qui est plus rare) d’afrikaans dans la région du Cap en Afrique du Sud, Adriaan van Dis a opté pour l’écriture après un détour par le militantisme anti-apartheid et le journalisme littéraire.

Grand connaisseur de l’Afrique, sincèrement engagé en faveur du Sud, il se fait d’abord connaître comme auteur de voyage (Sur la route de la soie ; La Terre promise ; En Afrique). Son œuvre se développe ensuite en une majestueuse série d’autofictions où il dénoue les fils d’une identité multiculturelle, à travers une écriture raffinée : Les dunes …En lire plus sur Wikipedia