Besprekingen

Bart Koubaa schrijft onthutsende roman over een doorgedraaide leraar

Bart Koubaa schrijft onthutsende roman over een doorgedraaide leraar

Vernederd en verzuurd

Wie de Vlaamse auteur Bart Koubaa (°1968) na het wat moeizame experiment Het gebied van Nevski al wilde afschrijven, moet op zijn stappen terugkeren. Zijn nieuwe, hoogst ongewone roman De leraar blaast de lezer compleet van de sokken.

De lerarenroman beleeft dezer dagen een ongeziene opflakkering. In vrijwel elk taalgebied duiken talloze romans op waarin rijkelijk wordt geput uit de niet bijster vrolijk stemmende ervaringen tussen docenten en leerlingen. Niet onlogisch: het onderwijs is in heel Europa een bron van voortdurende kopzorgen, met recalcitrante scholieren, geweld op school, een pakket leerplanhervormingen, schoolmoeheid en verbitterde, uitgebluste leraren, die de resterende jaren naar hun pensioen met dik krijt aanstrepen. Dat ook schrijvers met maatschappelijke voelsprieten daar een literair slaatje uit slaan, wekt geen verwondering.

In Frankrijk legde schr…Lees verder

Vuist tegen het cynisme

Hoop doet leven. Met zijn nieuwe boek wil Bart Koubaa het onderwijs, en in één moeite de wereld, redden.

'Het beroepsonderwijs is een kruitvat'

Bart Koubaa heeft zichzelf overtroffen. De leraar is een hard boek over de problemen in het beroepsonderwijs, en tegelijk een straffe psychologische thriller. Tijdens het interview benadrukt de schrijver geregeld dat hij niet wil veralgemenen - de leraar Nederlands die in het boek aan het woord is, herhaalt het ook als een mantra: 'Er zijn scholen waar dat niet zo is, maar op die scholen geef ik geen les'. Toch even polsen of Koubaa niet bang is voor zure reacties, want het is geen flatterend beeld dat hij schetst. Verzuring, wanhoop, defaitisme hangen als zwarte schaduwen in de leraarskamer.

'Het laatste wat ik wil, is het leraarschap onderuithalen. Dat is een roeping, een belangrijke job. Alleen kom ik te veel mensen tegen die misschien als idealist begonnen zijn, maar die te vaak het deksel op de neus gekregen hebben. Dat is het probleem dat ik wil aankaarten. Ik heb helaas zo goed als niets uit mijn duim gezogen. Ik werk a…Lees verder

Een zweepslag van een boek

In De Leraar houdt Bart Koubaa de vinger aan de pols van het onderwijs. Het verhaal is spannend en gelaagd. Het roept pertinente vragen op. Laten we extreme meningen te veel gedijen? Biedt het onderwijs wel genoeg kansen? Het boek wil een vuist maken, en vooral ook bijdragen aan een grondig debat.

We zijn het verleerd om argumenten te gebruiken, het buikgevoel primeert

Waarover gaat 'De Leraar'?

'De titel verwijst naar het hoofdpersonage. De man is leraar Nederlands in een school voor beroepsonderwijs. Hij wordt het slachtoffer van een uit de hand gelopen grap. De vraag is of zijn stoppen zullen doorslaan of dat zijn ware aard naar boven zal komen. De uitgever noemde het een spannend en tegelijk ook verontrustend boek. Die omschrijving vat het goed samen.'

Wat maakt het verontrustend?

'Het boek gaat over enkele vragen waarmee ik zit. Zoals wie de vele kiezers van het Vlaams Belang zijn. We slikken onze meningen niet meer in als het om thema's van die partij gaat. De openheid is sluipend, de partij slaagde erin haar leuzen bij iedereen bekend te maken. Al dan niet racistisch praten over vreemdelingen: alles moet kunnen. Op tv was er een interview met Jan Fabre, de man haalde aan dat we te tolerant geworden zijn. Iedereen kan zijn mening spuien, hoe dom…Lees verder

Een leraar Nederlands (54) op een beroepsschool schrijft in de ik-vorm zijn ervaringen neer. Hij is ervan overtuigd weinig te kunnen betekenen voor de taalarme allochtone leerlingen, koestert cynisme als overlevingsstrategie, doet min of meer geamuseerd verslag van de intriges met collega's en (onder)directeurs. En hij citeert overvloedig de ongeïnspireerde en vaak ronduit racistische gesprekken in de lerarenkamer. Af en toe wordt een tipje van de sluier gelicht over een pijnlijk voorval waarvan De Kraai, zoals zijn bijnaam luidt, het slachtoffer is geworden. Wat de lezer meer intrigeert, is de terugkerende bizarre vermelding van 'mijn leerling' ? de enige waar hij zijn energie wél wil in stoppen. Als er dan ook ergens sprake is van de kelder controleren, begin je al na een derde van de roman (die zich per slot van rekening afspeelt in het land van Dutroux) iets te vermoeden. Het boek springt inderdaad heen en weer tussen het (gegrond én ongegrond) gekanker van een bepaald type onderw…Lees verder
De Vlaming Koubaa (ps. voor Bart van den Bossche, 1968) debuteerde met de bekroonde roman ‘Vuur’ (2000). ‘De leraar’ is zijn vierde roman en verhaalt van een illusieloze leraar in het beroepsonderwijs. ‘De Kraay’, zijn bijnaam, is getraumatiseerd; hij werkt aan een school met uitgebluste, cynische leraren, geleid door een directie die de ogen en oren sluit voor wat er werkelijk op school gebeurt. De schoolbevolking van overwegend allochtone afkomst spreekt gebrekkig Nederlands en wekt de indruk zich beter thuis te voelen aan de zelfkant van de maatschappij dan op school. Dit alles wordt op het karikaturale af getekend. De reacties van de leraren op de leerlingen en de dialogen in de docentenkamer zijn echter verontrustend authentiek. Schaamteloos wordt er op los gediscrimineerd. De Kraays’ leidmotief is: ‘Op andere scholen is het misschien anders, maar daar geef ik geen les’. De plot van het verhaal heeft een onverwachte climax. Een goedgeschreven, maatschappijkritische, hilarische ma…Lees verder

Over Bart Koubaa

Bart Koubaa, schrijversnaam van Bart Van den Bossche (Eeklo, 28 februari 1968), is een Vlaams schrijver, dichter en zanger.

Bart van den Bossche studeerde film en fotografie en later Arabisch in Gent. Hij werd bekend als zanger en tekstschrijver van de Eeklose rockgroep Ze Noiz (1984-1993), die in 1988 Humo's Rock Rally won. Datzelfde jaar verscheen onder zijn eigen naam de dichtbundel In de wolken staat Icarus.

Van den Bossche stelde zijn pseudoniem samen door de familienaam van zijn vrouw aan te nemen. Hij debuteerde als romanschrijver onder deze naam in 2000 met Vuur. Dit boek kreeg de Debuutprijs van 2001. Tijdens de Literaire Lente van 2002 deelde Vlaams Minister van Cultuur Bert Anciaux er 20.000 exemplaren van uit aan treinreizigers. In de periode 2012-2015 was hij redactielid van het literair tijdschrift De Revisor. Inmiddels is hij zanger van de band Buckey Down.

Bibliografie